Biżuteria - drobne wyroby jubilerskie, ozdoby wykonane artystycznie (biżuteria artystyczna) głównie z materiałów szlachetnych (złoto, srebro, platyna, miedź, mosiądz, kamienie szlachetne i pół-szlachetne itp.). W najszerszym pojęciu termin biżuteria oznacza przedmioty wykonane z wielu rodzajów naturalnych i sztucznych materiałów takich jak pióra, drewno, skóra, kamienie, kości, muszle, szkło, ceramika, metale i minerały.

Historia biżuterii

Najstarsza – znana i szeroko definiowana biżuteria - została znaleziona około 22 tys. lat temu. Początkowo kamyki, muszle, kości i zęby zwierzęce były używane w formie amuletów i prawo do ich noszenia mieli wyłącznie mężczyźni. Natomiast najstarsza biżuteria ze złota i srebra liczy ok. 6 tysięcy lat. Biżuteria miała nie tylko funkcję użytkową i estetyczną. Była także elementem kultu religijnego, magii, oznaką władzy oraz godności, świadczyła o statusie społecznym i bogactwie.

Egipt

W starożytnym Egipcie najpowszechniejszą biżuterią były amulety mające przynosić szczęście i chronić przed złem. Osoby o niskim statusie społecznym oraz niezamożne nosiły biżuterię z fajansu czy szkła. Bogaci nosili biżuterię ze złota i kamieni szlachetnych takich jak ametyst, turkus. Najpowszechniejsze wtedy ozdoby to bransolety noszone na rękach i nogach oraz naszyjniki, obroże i pierścionki.

Grecja

W starożytnej Grecji najpowszechniejsze materiały służące do wyrobu biżuterii to również złoto i srebro ale także złocony brąz. Bransolety i bransoletki miały najczęściej formy węży lub obręczy zakończonych głowami lwów lub innych zwierząt. Podobny wygląd miały kolczyki, które w późniejszych latach zaczęto dodatkowo przystrajać kamieniami szlachetnymi.

Rzym

Biżuteria w starożytnym Rzymie była wykonywana zdecydowanie częściej z kamieni szlachetnych, zwłaszcza szmaragdów. Nie tylko bransolety, ale także naszyjniki i kolczyki oraz różnego rodzaju zawieszki, szpile do włosów czy agrafy ze złota i brązu były bogato dekorowane kamieniami szlachetnymi. Pierścienie bardzo powszechne w starożytnym Rzymie, były najczęściej wykonane z żelaza, ponieważ do noszenia złotych pierścieni mieli prawo wyłącznie senatorowie rzymscy oraz wysocy urzędnicy państwowi. W najlepszych czasach imperium, pierścienie noszono nawet na wszystkich 10 palcach u rąk.

Średniowiecze

Średniowiecze to dla biżuterii okres dalszego rozwoju formy ale również czas nawiązań do tradycji antycznych. Z tamtych czasów pozostało przekonanie o magicznej i uzdrawiającej mocy kamieni szlachetnych.

Wraz z upowszechnianiem się chrześcijaństwa krzyż jako jeden z najważniejszych symboli nowej religii zaczął odgrywać coraz większą rolę również jako biżuteria. Dostojnicy kościelni używali pierścieni z kamieniami, wśród których szafir w kolorze niebieskim odgrywał najważniejszą rolę wskazując na skupienie się na rzeczach “niebieskich” czyli “nieba”.

Złoto nadal miało wiodącą rolę, a złote korony królów i książąt symbolizowały mądrość i dostojeństwo. Wszelkiego rodzaju bogato zdobione wisiory i naszyjniki z metali szlachetnych stały się nierozerwalną częścią ubioru kobiet.

Renesans i wieki późniejsze

Od ok. XVII stulecia można zacząć mówić o prawdziwej modzie na wyroby złotnicze i biżuterię w ogóle. Dzięki postępowi techniki i rozpowszechnieniu się tzw. Wzorników, stało się możliwe produkowanie podobnej biżuterii na skalę niemal masową w całej Europie.

W tym samym czasie diament zdobywa sobie palmę pierwszeństwa wśród kamieni szlachetnych. Do tej pory rubiny były uważane za bardziej wartościowe. W epoce renesansu biżuteria staje się bardziej kolorowa. Coraz częściej tematy religijne są zastępowane przez klasyczne i naturalistyczne wzory. Biżuteria stała się spójna z malarstwem z tamtego okresu, sztuką dekoratorską oraz rzeźbą. Popularne były broszki lub wisiorki zawierające miniaturowe portrety. Naszyjniki, łańcuchy pozostawały nadal w modzie. Również z okresu renesansu pochodzą pierwsze ordery przyznawane za wybitne osiągnięcia. Najważniejsze ordery były zdobione brylantami.

Wiek XIX to coraz większe rozpowszechnienie się biżuterii masowej. Coraz częściej biżuteria przestaje mieć dużą wartość materialną a staje się dodatkiem estetycznym, niekoniecznie drogim czasem wyłącznie o charakterze pamiątkowym czy sentymentalnym. Biżuteria z tego okresu często jest opatrzona dedykacjami i różnego rodzaju sentencjami.

Najczęściej spotykana biżuteria dla tego okresu to komplety składające się z naszyjnika, bransolet, kolczyków i broszek.

Współczesność

Początek XX wieku to początek świetności platyny. Do tej pory technologia nie pozwalała na swobodne obrabianie tego materiału. Platyna ma bardzo wysoką temperaturę topnienia. Platyna nadaje się znakomicie do łączenia z brylantami i jest cenniejsza niż złoto.

XX wiek to również dalszy rozwój biżuterii taniej, masowej, produkowanej na skalę przemysłową. Dzięki dalszemu dynamicznemu rozwojowi rzemiosła oraz dzięki możliwościom technicznym można było w tani sposób kopiować znakomite, uznane wcześniej wzorce w ilościach dowolnych i z materiałów dużo tańszych niż oryginały. Zamiast emalii używano plastiku, zamiast kamieni szlachetnych szkło, a zamiast platyny czy złota inne metale. W XX w. popularne stają się również pięknie i bogato zdobione walizeczki na kosmetyki oraz zegarki na rękę.

Zmieniająca się moda wymusiła dużą rotację modeli i wzorów biżuterii, co spowodowało, że noszenie niedrogich ozdób przestało być wstydliwe, a wręcz stało się koniecznością dla osób pragnących zawsze nadążyć za bieżącą modą.

Obecnie kamienie oraz metale szlachetne znowu wracają do łask. Biżuteria powinna być w miarę możliwości oryginalna i niepowtarzalna. Coraz częściej o wyborze stylu czy danego modelu kolczyków, bransoletek, wisiorów, pierścionków, obrączek czy broszek decyduje nie moda, ale potrzeba bycia oryginalnym i wyróżniającym się z tłumu biżuterii masowej wyrabianej taśmowo.

Antypody Mody

Zapraszamy również do przeczytania artykułu - Historia Torebki